12 havariden biri, en sevileni, en genci… Çarmıhtaki Hz. İsa’nın annesini emanet ettiği Aziz Yuhanna, diğer adıyla St. Jean Theologos, burada yaşadı, burada İncil’ini yazdı, hatta burada öldü. 37-38 yıllarında Efes’e geldiğine inanılan Aziz Yuhanna, Efes’te Hristiyanlık inancını yaymak için uğraş verip cemaatine yeni inananları ekledi. Aziz Paulus da bir süre Efes’te kaldı, daha sonra buradan ayrıldı. Aziz Petrus ile birlikte İncil’i vaaz eden Aziz Yuhanna, geleneğe göre İmparator Domitianus döneminde iki kez öldürülmek istendi ve her ikisinden de mucizevi şekilde kurtuldu.
Domitianus döneminde, yaklaşık 95 yılında Patmos Adası’na sürgüne gönderilen Aziz Yuhanna, imparatorun ölümünden sonra tekrar Efes’e döndü. Son yıllarını Efes’te (Ayasuluk Tepesi’nde) geçiren Aziz Yuhanna, kendi adıyla anılan İncil’i ve mektuplarını burada yazdı. Yaklaşık 100 yaşında burada öldü ve vasiyeti üzerine Ayasuluk Tepesi’ne gömüldü.
Hristiyanlığın yayılmaya başladığı 300’lü yıllarda mezarı üzerine bir martyrion (anıt mezar) yapıldı. Elli yıl kadar sonra bu anıt mezar ahşap çatılı bir bazilika (350 yılları) içine alındıysa da 6. yüzyıl başındaki depremler nedeniyle kullanılamaz hale geldi. 527-565 yılları arasında bu bazilikanın yerine İmparator Justinianus ve karısı Theodora tarafından haç planlı, kubbeli yeni bir kilise yaptırıldı. Efes halkının 7. yüzyıldan sonra tamamen Ayasuluk’a taşınmasıyla Aziz Yuhanna (St. Jean) Kilisesi, Efes’teki eski piskoposluk kilisesinin yerini alarak bir hac kilisesi olarak kabul edildi.
O zamandan günümüze kadar Ortodoks cemaati için çok önemli bir hac merkezi olarak kabul edilen Aziz Yuhanna Kilisesi’nde her yıl 8 Mayıs’ta, Aziz Yuhanna’nın yortu gününde, Hristiyan inancına göre azizin manevi huzurunda ayinler yapılır.
